Główny Rzecznik Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych poinformował Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w Szczecinie, że Sąd Najwyższy zwrócił się o rozważenie możliwości podjęcia stosownych czynności dyscyplinujących, zmierzających do spowodowania uiszczenia przez radcę prawnego YY należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych.

W toku postępowania sprawdzającego ustalono następujący stan faktyczny.

Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w Szczecinie orzeczeniem z dnia 02.04.2012 r. uznał radcę prawnego YY za winnego popełnienia zarzuconych mu dwóch przewinień dyscyplinarnych i wymierzył mu za każdy z tych czynów karę upomnienia. Odwołanie od tego orzeczenia wniósł obwiniony radca prawny. Orzeczeniem z dnia 21.09.2012 r. Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie utrzymał w mocy orzeczenie sądu I instancji. Obrońca obwinionego wniósł od tego orzeczenia kasację. Postanowieniem z dnia 29.05.2013 r. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, a wydatkami związanymi z postępowaniem kasacyjnym w kwocie 20 zł obciążył obwinionego radcę prawnego. Pismem z dnia 02.04.2014 r. Przewodniczący Wydziału VI Izby Karnej Sądu Najwyższego poinformował Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych, że radca prawny YY nie uiścił kosztów sądowych zasądzonych ww. postanowieniem, pomimo wezwania do zapłaty, doręczonego mu w dniu 10.06.2013 r. Główny Rzecznik Dyscyplinarny KIRP powiadomił o powyższym Rzecznika Dyscyplinarnego OIRP w dniu 29.09.2014 r. Wezwany do złożenia pisemnych wyjaśnień radca prawny YY podał, że koszty sądowe postępowania kasacyjnego zostały przez niego uiszczone w dniu 19.09.2014 r., na dowód czego przedłożył wydruk polecenia przelewu. Według wyjaśnień radcy prawnego opóźnienie w zapłacie kosztów nastąpiło w wyniku reorganizacji i zmiany siedziby kancelarii, w trakcie których to czynności dokument związany z obowiązkiem zapłacenia kosztów „zawieruszył się” (traktowany jako dokument prywatny, niezwiązany z prowadzeniem spraw klientów).

Przepis art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych stanowi, że radca prawny podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu bądź za naruszenie swych obowiązków zawodowych. Stosownie do art. 11 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego radca prawny obowiązany jest dbać o godność zawodu nie tylko przy wykonywaniu czynności zawodowych, ale również w działalności publicznej i w życiu prywatnym. Z kolei, w myśl art. 11 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego naruszeniem godności zawodu radcy prawnego jest w szczególności takie postępowanie radcy prawnego, które mogłoby zdyskredytować go w opinii publicznej lub podważyć zaufanie do zawodu radcy prawnego.

Na stronie postępowania, która prawomocnym orzeczeniem sądu została zobowiązana do zapłaty kosztów sądowych, spoczywa prawny obowiązek niezwłocznego uiszczenia tych kosztów.

Niewykonanie tego obowiązku jest więc postępowaniem sprzecznym z prawem. Jeżeli czynu takiego dopuszcza się radca prawny, to wyczerpuje swoim postępowaniem znamiona przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na uchybieniu godności zawodu. Nie może bowiem być akceptowana z etycznego punktu widzenia sytuacja, gdy przedstawiciel zawodu zaufania publicznego nie realizuje obowiązku wynikającego z orzeczenia sądu, a zwłaszcza, gdy dotyczy to orzeczenia wydanego w toku postępowania dyscyplinarnego, w którym radca prawny został uznany za winnego popełnienia zarzuconych mu przewinień dyscyplinarnych. Takie postępowanie radcy prawnego bezspornie mogłoby zdyskredytować go w opinii publicznej. A zatem, zachowanie radcy prawnego YY, polegające na nieuiszczeniu, niezwłocznie po wydaniu postanowienia, a także po wezwaniu z dnia 10.06.2013 r., kosztów sądowych, którymi został obciążony postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 29.05.2013 r. i uczynienie tego dopiero po upływie ponad 15 miesięcy, należy uznać za niezgodne z zasadami etyki zawodowej, jako naruszające obowiązki określone w art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 11 ust. 1 i 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.

Niemniej jednak, wedle treści art. 17 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania karnego, znajdującego zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym na mocy art. 74¹ pkt 1 ustawy o radcach prawnych, nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy społeczna szkodliwość czynu jest znikoma. Ocena postępowania radcy prawnego w przedmiotowej sprawie prowadzi do wniosku, że było ono społecznie szkodliwe jedynie w stopniu znikomym. Decydujący wpływ na taką ocenę postępowania radcy prawnego ma okoliczność, że ostatecznie uiścił on dobrowolnie koszty sądowe i uczynił to jeszcze zanim sygnalizacja w tej sprawie wpłynęła do Rzecznika Dyscyplinarnego OIRP w Szczecinie. W konsekwencji, zapłata przedmiotowych kosztów przez YY nie była efektem podjęcia czynności przez organ dyscyplinarny, lecz nastąpiła z własnej inicjatywy radcy prawnego. Rzecznik Dyscyplinarny dał przy tym wiarę wyjaśnieniom radcy prawnego, że nieuiszczenie przez niego kosztów w terminie nie było wynikiem celowego działania, lecz skutkiem zagubienia się stosownego dokumentu podczas reorganizacji i zmiany siedziby kancelarii. Przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu popełnionego przez radcę prawnego, Rzecznik Dyscyplinarny uwzględnił także – mimo znacznego opóźnienia w uiszczeniu kosztów sądowych – stosunkowo niewielką ich kwotę (20 zł).