Aplikacja komornicza polega na zaznajomieniu aplikanta komorniczego z całokształtem pracy komornika sądowego, przygotowaniu go do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu komornika oraz przyswojeniu zasad etyki zawodowej.
Aplikacja komornicza trwa dwa lata i wśród aplikacji prawniczych w Polsce jest jedną z najkrótszych. W trakcie jej odbywania aplikant zobowiązany jest uczestniczyć w zajęciach seminaryjnych oraz w praktykach prowadzonych pod kierunkiem patrona, zwanych „praktyką u komornika”. Aplikant komorniczy zatrudniony jest przez komornika na podstawie umowy o pracę. Aplikacja rozpoczyna się 1 stycznia, a w okresie od dnia 1 lipca do dnia 30 września aplikant korzysta z przerwy w odbywaniu zajęć seminaryjnych. Aplikacja komornicza jest odpłatna. Aktualnie wysokość opłaty rocznej za odbywanie aplikacji wynosi 6 500 zł. Jest to pierwszy od pięciu lat wzrost opłaty, która od 1 stycznia 2020 roku do końca 2025 r. wynosiła 5 850 zł. Koszty szkolenia aplikantów pokrywane są z opłat rocznych wnoszonych przez aplikantów do właściwej izby komorniczej.
Aplikację komorniczą organizują i prowadzą rady właściwych izb komorniczych. Harmonogram szkolenia oparty jest na podstawie ramowego programu aplikacji ustalonego przez Krajową Radę Komorniczą w porozumieniu z Dyrektorem Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, zatwierdzonego przez Ministra Sprawiedliwości.
Przez niektórych aplikacja komornicza nazywana jest aplikacją kameralną, gdyż nie jest tak popularna jak inne aplikacje samorządowe np. aplikacja radcowska, adwokacka czy notarialna, a obecnie, patrząc na liczbę szkolących się aplikantów, może być nazywana, z przymrużeniem oka, elitarną.
Patrząc na dane statystyczne udostępniane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w okresie od 2008 roku do 2025 roku, czyli od czasu, gdy Ministerstwo organizuje egzaminy na aplikację komorniczą i wszystkich kandydatów obowiązują te same zasady i zakres egzaminów wstępnych, łącznie do egzaminu na aplikację komorniczą przystąpiło 5 427 osób. Zdało 3 589 osób. Dla porównania w okresie od 2006 do 2025 roku do egzaminu na aplikację radcowską przystąpiło 91 580 osób, zdało zaś 43 225 osób.
Średnia zdawalność na aplikację komorniczą w okresie ostatnich 5 lat (od 2021 do 2025 roku) wynosi 69,48% i wzrosła w porównaniu do średniej z ostatnich 18 lat, która wynosi 64,05%. Rekordowo niską zdawalność w ostatniej dekadzie przyniósł rok 2019, gdzie wynosiła ona zaledwie 29,3%, zaś rekordowo wysoką zanotował rok 2023 z poziomem 87,1%.
Egzaminy na aplikację komorniczą odbywają się w trzech komisjach egzaminacyjnych powołanych przy Ministrze Sprawiedliwości w trzech miastach dla obszaru właściwości 11 izb komorniczych. Siedzibami komisji egzaminacyjnych są miasta: Kraków, Poznań i Warszawa. W 2024 roku łącznie przystąpiło do egzaminu 107 kandydatów, zdało 78 osób. W 2025 roku łącznie przystąpiły do egzaminu wstępnego na aplikację 84 osoby, z czego zdało 51 osób. Pozytywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację komorniczą w poszczególnych komisjach egzaminacyjnych uzyskało: 10 osób w Krakowie, 15 osób w Poznaniu i 26 osób w Warszawie.
Zainteresowanie aplikacją komorniczą na przestrzenie ostatnich 15 lat spada. Lata 2011-2015 obfitowały w dość liczne roczniki aplikanckie. Rada Izby Komorniczej w Szczecinie prowadziła szkolenia dla swoich aplikantów, których liczba wynosiła przykładowo: 36 osób w 2012 r., 41 osób w 2013 r., 28 osób w 2014 r., czy 16 osób w 2015 roku. Tendencja spadkowa obserwowana jest od 2016r. Średnia liczba aplikantów w danym roku aplikacji wynosi 6 osób. Aplikanci, którzy rozpoczynali aplikację w izbie szczecińskiej w 2020 roku czy 2023 roku, zmuszeni byli do uczęszczania na zajęcia seminaryjne do Poznania czy Łodzi z uwagi na fakt, iż w danym roku było tylko dwoje aplikantów.
Obecnie w Szczecinie w dwóch rocznikach aplikacji komorniczej kształci się łącznie 14 aplikantów. W ramach zawartego porozumienia pomiędzy Radą Izby Komorniczej w Szczecinie i Radą Izby Komorniczej w Poznaniu w sprawie wspólnego prowadzenia zajęć seminaryjnych aplikantów komorniczych, w siedzibie Rady Izby Komorniczej przy ul. Niedużej 16 w Szczecinie odbywają się zajęcia seminaryjne w formie wykładów, konwersatoriów i ćwiczeń. Łącznie czworo aplikantów I i II roku aplikacji z izby poznańskiej uczestniczy wspólnie z aplikantami izby szczecińskiej w zajęciach prowadzonych przez komorników, sędziów, radców prawnych, a także pracowników naukowo-dydaktycznych Uniwersytetu Szczecińskiego w Szczecinie obeznanych z problematyką działalności komorników i egzekucji sądowej.
Paradoksalnie, nadal na podstawie art. 66 ust. 1-4 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Komorniczej, ustala coroczne limity przyjęć na aplikację komorniczą. W roku 2025 limit ten został ustalony na poziomie 347 miejsc, z podziałem na poszczególne izby komornicze. Przykładowo dla Izby Komorniczej w Gdańsku – 43 miejsca, Izby Komorniczej w Poznaniu – 29 miejsc, Izby Komorniczej w Szczecinie – 20 miejsc, a Izby Komorniczej w Warszawie – 37 miejsc.
Jaka czeka nas aplikancka przyszłość? Czy wzrośnie zainteresowanie aplikacją komorniczą? Czy skromny budżet szkoleniowy pozwoli na szkolenie aplikantów w kolejnych latach? Pytań jest wiele, wyzwań będzie zapewne jeszcze więcej. Czas pokaże…
