Zawód adwokata, zarówno współcześnie, jak i w przeszłości, budził różnorodne emocje i oceny – od uznania i szacunku po krytykę czy nieufność. Niezależnie jednak od zmieniającego się na przestrzeni lat postrzegania tej profesji, jej istota pozostaje niezmienna: niesienie pomocy prawnej osobom, które jej potrzebują. Znaczenie to znajduje odzwierciedlenie już w samym słowie „adwokat” wywodzącym się od łacińskiego advocatus, oznaczającego osobę przywołaną na pomoc.
Niewiele osób rozpoczynających studia prawnicze już na ich początku ma jasno określony plan dotyczący przyszłej profesji. Wybór ścieżki zawodowej często pozostaje kwestią otwartą aż do ostatniego roku studiów, dlatego wielu studentów piątego roku prawa wciąż zastanawia się, którą z aplikacji wybrać. Tymczasem czas na podjęcie tej decyzji nieuchronnie się zbliża – niedługo po odebraniu dyplomu przychodzi bowiem moment, w którym należy przystąpić do egzaminu wstępnego na wybraną aplikację. Każda z prawniczych profesji otwiera przed absolwentem inną drogę, wiąże się z odmiennym zakresem obowiązków i odpowiedzialności oraz oferuje zupełnie inne możliwości rozwoju. W ten sposób zakończenie studiów prawniczych, będące zwieńczeniem kilkuletniej podróży, stawia przed młodym prawnikiem jedno z najważniejszych pytań: kim chcę być?
Choć wybór przyszłej profesji często jest podyktowany przede wszystkim perspektywą osiągnięcia określonego statusu społecznego czy majątkowego, w rzeczywistości decyzji tej często towarzyszą głębokie rozterki. Na ostateczny wybór młodego prawnika wpływa bowiem wiele czynników – od osobistych predyspozycji i zainteresowań po wyobrażenie o własnej przyszłości zawodowej.
Jednym z czynników, które mogą mieć znaczenie przy wyborze aplikacji adwokackiej, jest silna potrzebą niesienia pomocy innym. Niejednokrotnie profesjonalny pełnomocnik staje się bowiem jedyną osobą, która towarzyszy klientowi w trudnych momentach. Powierzenie mu istotnych spraw przez swojego mocodawcę wiąże się z ogromnym zaufaniem, a tym samym nakłada na niego szczególną odpowiedzialność. Szczególnego znaczenia nabiera to w przypadku adwokatów, którzy podejmują się obrony osób, które zostały już jednoznacznie negatywnie ocenione przez opinię publiczną.Reprezentowanie takich klientów wymaga nie tylko wiedzy i profesjonalizmu, lecz także odwagi, niezależności oraz wiary w filar całego systemu prawnego jakim jest prawo do obrony. Jeżeli zatem młody prawnik odczuwa potrzebę stania na straży praw osób, które potrzebują ochrony, kieruje się silnym poczuciem sprawiedliwości i wierzy, że każdemu należy zagwarantować prawo do rzetelnego i sprawiedliwego procesu, być może powinien szukać swojej drogi w zawodzie adwokata.
Adwokat to nie zwykły zawód ani profesja. To powołanie. A świadczy o tym – w najbardziej radykalnym, źródłowym sensie tego słowa – historia. Gdybyśmy chcieli mnożyć tu nazwiska, zapewne cały numer „In Gremio” nie byłby wystarczający. Niemniej trzeba wskazać, że jednym z najistotniejszych drogowskazów przy wyborze zawodowej ścieżki jest właśnie historia. A tę adwokatura, spośród wszystkich zawodów zaufania publicznego, ma wyjątkowo piękną.
Zatem młody absolwent studiów prawniczych, rozważając dalszą drogę, musi odpowiedzieć sobie na pytanie o imponderabilia – o to, co naprawdę jest dla niego ważne.
Nie jest przypadkiem, że dziś na sztandarze polskiej adwokatury widnieje hasło: „Prawo, Ojczyzna, Honor”. Przez wieki były to bowiem wartości dla adwokatury najważniejsze. I trzeba postawić tezę, że każdy, kto wybiera aplikację adwokacką, musi zrozumieć, że nie chodzi tu tylko o wartości wypisane na tym czy innym sztandarze, herbie czy logotypie. Chodzi o coś znacznie ważniejszego – o odpowiedź na najistotniejsze pytania, które każdy z nas powinien sobie zadać: co jest dla mnie ważne i jakim wartościom chcę pozostać wierny? Odpowiedzi na tak postawione pytania doprowadzają młodego adepta sztuki prawniczej właśnie do profesji adwokackiej.
Trudno mówić o jej etosie, nie przywołując takich postaci jak adwokaci Władysław Seyda, Wojciech Trąmpczyński, Franciszek Nowodworski czy Stanisław Szurlej. Byli adwokatami, ale ich działalność dalece wykraczała poza ramy kancelarii i sali sądowej. W czasach, gdy sprawa niepodległości Polski nie była jeszcze zamkniętym rozdziałem historii, potrafili traktować służbę publiczną jako naturalne dopełnienie zawodu, a obronę prawa jako część walki o państwo. Ich dorobek pokazuje, że adwokat może, a niekiedy wręcz powinien, być kimś więcej niż tylko profesjonalnym pełnomocnikiem. Może być rzecznikiem wolności, obrońcą praw jednostki, strażnikiem zasad i człowiekiem, który w chwili próby potrafi stanąć po stronie wartości, nawet jeśli oznacza to osobiste ryzyko.
Szczególnie wymownym przykładem pozostaje adw. Witold Bayer. Z jego inicjatywy powstały między innymi Ośrodek Badawczy Adwokatury, Biblioteka Adwokatury Polskiej i Muzeum Adwokatury, a także idea Słownika Biograficznego Adwokatów Polskich. Był również inicjatorem Studium Wymowy Sądowej i konkursów krasomówczych dla aplikantów. Jego życie pokazuje więc coś niezwykle istotnego: że służba adwokaturze nie kończy się wraz z zamknięciem akt sprawy. Obejmuje również troskę o jej pamięć, kulturę, język i przyszłość.
I wreszcie adw. Roman Łyczywek – postać, która przypomina o jeszcze jednym wymiarze adwokackiego powołania: o niezależności jako warunku skutecznej obrony. To właśnie on wskazywał, że niezależność pracy adwokata jest celem, a niezależność adwokatury – środkiem jego realizacji. W tym ujęciu niezależność nie jest przywilejem środowiskowym ani wygodą zawodową. Jest warunkiem tego, by adwokat mógł pozostać wierny człowiekowi, którego broni, nawet wtedy, gdy przeciwko niemu stoi silniejszy przeciwnik, państwo czy presja społeczna.
Kiedy więc dzisiaj mówimy, że adwokatura jest powołaniem, nie powinniśmy pozostawiać tego stwierdzenia na poziomie pięknej deklaracji. Za tymi słowami stoją konkretni ludzie i konkretne biografie. I właśnie dlatego historia adwokatury jest tak ważna dla tych, którzy dopiero stoją u progu wyboru dalszej drogi. Nie jest zamkniętym rozdziałem, albumem z portretami dawnych mistrzów ani zbiorem anegdot. Jest zobowiązaniem. Przypomina nam, że niezależność nie jest przywilejem adwokata, lecz warunkiem wykonywania jego misji, że prawo nie może być oderwane od odpowiedzialności za człowieka. I że honor nie jest słowem umieszczonym na sztandarze po to, by dobrze wyglądało – jest miarą tego, jak zachowujemy się wtedy, gdy nikt nie może nas do tego zmusić.
Sama zaś aplikacja adwokacka daje wiele perspektyw na przyszłość – niekoniecznie związanych z wykonywaniem zawodu adwokata, choć w pierwszej kolejności do niego prowadzi. Przekazuje przede wszystkim szeroki warsztat umiejętności, które sprawdzą się nie tylko w zawodzie adwokata. Są na tyle uniwersalne, by każdy, kto ją ukończył, mógł z nich skorzystać podczas swojej kariery, nie tylko tej zawodowej. Umiejętności oratorskie, takie jak płynna mowa czy emisja głosu, sprawiają, że adwokatów chce się słuchać, a adwokaci chcą mówić. Mowy ich mają być nie tylko kwieciste, lecz również wypełnione esencją tego zawodu – merytoryką i działaniem na korzyść swojego klienta.
Aplikacja to czas, podczas którego młodzi prawnicy zmierzają się z różnymi problemami prawnymi. Podczas zajęć prowadzący – w przeciwieństwie do wykładowców uniwersyteckich – są praktykami, którzy przybliżają niuanse wykonywania tego zawodu. Częstokroć są to imponderabilia adwokackie, których nie da się wyczytać w podręcznikach czy tekstach tysięcy ustaw, z którymi adwokat ma na co dzień do czynienia. Zajęcia są ukierunkowane tak, by aplikant adwokacki po zdanym egzaminie zawodowym mógł obrać swoją ścieżkę. Umiejętności i wiedza nabyte podczas aplikacji pozwalają na to, by świeżo upieczeni adwokaci spełniali się zarówno jako obrońcy, pełnomocnicy, a także osoby zajmujące się obsługą prawną przedsiębiorstw z sektora publicznego i prywatnego. Z powodzeniem adwokaci obsługują duże przedsiębiorstwa o skali globalnej, nie zawężając swych horyzontów wyłącznie do roli obrońcy – tak ściśle związanej z ogólną społeczną percepcją tego zawodu.
Podczas aplikacji można, przy wsparciu merytorycznym swojego patrona, poznać ten zawód „od kuchni”. Już po 6 miesiącach od rozpoczęcia aplikacji każdy aplikant nabywa uprawnienia do tego, by móc występować przed sądami powszechnymi i administracyjnymi w roli obrońcy i pełnomocnika. Czas aplikacji to budowanie własnej marki, poznawania podczas swojej drogi wielu ludzi, z których potrzebami trzeba się zmierzyć. Adwokat niekiedy pełni rolę nie tylko specjalisty od prawa, ale również osoby, którą można obdarzyć zaufaniem i za którą klient chce podążyć. W tym zawodzie nie należy zapominać o relacjach interpersonalnych, które pozwalają to zaufanie zbudować.
Aplikacja adwokacka skierowana jest do osób, które chcą z tymi wszystkimi problemami się zmierzyć, by na końcu tej trudnej drogi dojść do upragnionego zawodu adwokata. Bo zawód adwokata to misja, której przyświeca stanie na straży praworządności oraz pomoc drugiemu człowiekowi w potrzebie, którego uśmiech i wdzięczność mogą zastąpić tysiąc wypowiedzianych słów.
O autorach

Aleksandra Kowalczyk
aplikantka adwokacka

Szymon Bogucki
aplikant adwokacki

Patryk Kardas
aplikant adwokacki
W działach: In Gremio 185