Rada Programowa In Gremio o szczecińskiej adwokaturze

Jubileusz 75-lecia Szczecińskiej Izby Adwokackiej to nie tylko okazja do wspominania minionych dekad, ale także moment, by spojrzeć w przyszłość. Zmieniający się wymiar sprawiedliwości, kryzysy instytucjonalne, rozwój nowych technologii i sztucznej inteligencji stawiają przed adwokaturą kolejne wyzwania. Jak w tych warunkach chronić jej niezależność, a jednocześnie budować przestrzeń do współpracy i dialogu z sądami, prokuraturą, innymi zawodami prawniczymi oraz środowiskiem naukowym? O tę refl eksję poprosiliśmy członków Rady Programowej „In Gremio”, pytając ich o przyszłość samorządu adwokackiego i miejsce adwokatury w zmieniającym się świecie.


dr hab. Ewelina Cała-Wacinkiewicz, prof. US, Dziekan Wydziału Prawa i Administracji US:

Jubileusz 75-lecia Szczecińskiej Izby Adwokackiej skłania do postawienia pytania nie tylko o trwałość instytucji, lecz o rodzaj odpowiedzialności, która pozwala jej pozostać sobą w zmieniającym się świecie. Niezależność adwokatury musi być bowiem rozumiana przede wszystkim jako zdolność do samodzielnego osądu sytuacji, a odpowiedzialność za ten osąd pozostaje osobista. W konkretnej sprawie zawsze jest ktoś, kto musi rozstrzygnąć, czy przyjęte rozwiązanie pozostaje zgodne z prawem, rzetelne i godziwe czy może wymaga sprzeciwu. Taka niezależność łączy autonomię z dyscypliną. Wymaga wiedzy, uczciwości, odwagi, samokontroli i gotowości do sprawdzania własnych przekonań. W zawodzie adwokata nabiera to szczególnego znaczenia, ponieważ jest on często tym, na kim człowiek ma prawo polegać w chwili konfl iktu, zagrożenia lub bezradności wobec silniejszej instytucji. Niezależność adwokatury ma więc bardzo konkretny, ludzki sens: stawia po stronie jednostki profesjonalnego i odpowiedzialnego obrońcę jej praw. Współczesne kryzysy instytucjonalne wystawiają tę postawę na próbę. Polaryzacja sprzyja oczekiwaniu, że prawnik opowie się po jednej ze stron sporu, zanim jeszcze oceni argumenty. Siła zawodu prawniczego polega tymczasem na zdolności zachowania własnej miary. Adwokat powinien umieć współpracować z sądem, prokuraturą i innymi zawodami prawniczymi, zachowując zarazem pełną świadomość odrębności swojej roli. Dialog zyskuje wartość właśnie wtedy, gdy jego uczestnicy zachowują własną odpowiedzialność.

Podobnie jest z  technologią. Sztuczna inteligencja może porządkować materiał, przyspieszać analizę i ułatwiać dostęp do informacji. Odpowiedzialność za człowieka, którego sprawa jest przedmiotem postępowania, pozostaje jednak po stronie prawnika. Rozwój technologii powinien więc zwiększać wymagania wobec niego: obowiązek kontroli źródeł, ochrony tajemnicy zawodowej, rozumienia ograniczeń narzędzi oraz gotowość zakwestionowania wyniku, który jest szybki, lecz nierzetelny lub niesprawiedliwy. Im więcej decyzji wspomaganych przez systemy cyfrowe, tym większego znaczenia nabiera osobisty osąd.

W tym miejscu szczególnie potrzebny jest dialog adwokatury z nauką. Uniwersytet daje przestrzeń do krytycznego namysłu, porządkowania pojęć, badania skutków zmian i stawiania pytań, na które codzienna praktyka nie zawsze pozostawia czas. Adwokatura wnosi natomiast doświadczenie konkretnej sprawy i wiedzę o tym, jak prawo działa wobec konkretnego człowieka. Te perspektywy powinny się spotykać, wzajemnie korygować i uczyć od siebie.

Po 75 latach warto więc widzieć niezależność nie jako mur oddzielający adwokaturę od innych instytucji, lecz jako warunek uczciwej współpracy. Potrzebujemy niezależności bez izolacji, potrzebujemy dialogu bez uległości oraz technologii bez abdykacji z odpowiedzialności. Właśnie taka postawa pozwala zachować ciągłość etosu zawodu, a jednocześnie pozostać gotowym na wyzwania następnych dekad. Dlatego szczecińskiej Adwokaturze na kolejne lata i kolejne jubileusze należy życzyć tak rozumianej niezależności, będącej jej swoistym samorządowym genotypem.


Maciej Żelazowski, Prezes Sądu Apelacyjnego w Szczecinie:

Jubileusz 75-lecia Szczecińskiej Izby Adwokackiej, to z jednej strony powód do dumy z niewątpliwych osiągnięć, a z drugiej strony czas refleksji nad przyszłością samorządu adwokackiego, a szerzej patrząc także całego środowiska prawniczego. Z jednej zatem strony to duma z zachowania niezależności adwokatury, pomimo trudnych czasów PRL-u, a później zakusów totalitarnych w latach 2016-2023, duma z walki o praworządność, duma z odgrywania bardzo ważnej roli nie tylko jako strony procesowej, ale także jako czynnika kształtującego wizerunek szeroko pojętego wymiaru sprawiedliwości, duma z prowadzenia szerokiej działalności społecznej i kulturalnej (należę do tego pokolenia, któremu wpajano, że sędzia nie powinien być widoczny nigdzie indziej, niż sala rozpraw i z tego powodu wręcz z zazdrością obserwowałem i obserwuję wiele wspaniałych inicjatyw prezentujących i wspierających m.in. pasje adwokatów, a ostatnio na szczęście także przedstawicieli innych zawodów prawniczych), wreszcie to duma z pomocy udzielonej tysiącom osób w „zwykłych” ludzkich sprawach. Z drugiej strony samorząd adwokacki stoi przed bardzo dużymi wyzwaniami. Ponieważ każda instytucja to ludzie, którzy ją tworzą (do tych Szczecińska Izba Adwokacka miała wielkie szczęście), przeto pierwszym, moim zdaniem bardzo poważnym wyzwaniem, jest ukształtowanie jak najlepszej drogi dojścia do zawodu adwokata. Szerokiej dyskusji wymaga bowiem kwestia tego, czy obecny system naboru na aplikację adwokacką, jakkolwiek bardzo otwarty i oparty na czytelnych kryteriach, zapewnia skierowanie do zawodu nie tylko osób dysponujących odpowiednią wiedzą, ale również gwarantujących wniesienie do samorządu adwokackiego wielu innych wartości. Także pewne „przeludnienie” zawodu i coraz bardziej bezwzględna walka na rynku pracy rodzą niebezpieczeństwo związane z obniżeniem jakości pracy, a nawet w skrajnych przypadkach podejmowaniem działań nieetycznych. Oczywiście nie chcę powiedzieć, że jakość przechodzi obecnie w ilość, gdyż mam szczęście znać młodych wspaniałych adwokatów, ale jednak pewne wskazane wyżej niebezpieczeństwa występują. W tym kontekście nie sposób również uniknąć kwestii zawodu radcy prawnego i sensu występowania dwóch w zasadzie równoległych grup zawodowych o identycznych prawie uprawnieniach. Olbrzymie wyzwanie stanowi także zdefiniowanie roli adwokata we współczesnym świecie. Takie czynniki jak cyfryzacja, sztuczna inteligencja, zmieniający się rynek usług prawnych czy rosnąca presja cenowa coraz bardziej kształtować będą postawy adwokatów, jak i rolę samorządu. Niewątpliwie dojdzie do dalszej specjalizacji adwokatów, co zresztą dostrzegam już obecnie, i odejście od adwokata, który znał się na wszystkim (z takim adwokatem niewątpliwie miałem do czynienia na początku mojej pracy w sądzie). Ważne jest też, by narzędzia cyfrowe czy sztuczna inteligencja stanowiły jedynie instrumenty pomocnicze w pracy adwokata, a go nie wyręczały. Użycie sztucznej inteligencji na obecnym etapie jej rozwoju rodzi, jak pokazują doniesienia prasowe, ryzyko związane z tworzeniem przez system nieistniejących orzeczeń i powoływanie się na nie, mylenie instytucji czy też automatyczne, rzekłbym „bezosobowe” i przez to błędne, nasuwanie sposobu zredagowania pisma procesowego. Wszystko zatem nadal zależeć będzie od ludzi, ale w sensie rozumnego podejścia do wspaniałych, ale jednak ograniczonych, możliwości narzędzi elektronicznych. Nadal zatem powinno kłaść się nacisk na samodzielne opracowanie sposobu rozwiązania sprawy, przyjęcie określonej strategii oraz kontakt z klientem, bo tylko w takiej sytuacji zachowana zostanie rzeczywista rola adwokata. W tym zatem widzę olbrzymią rolę samorządu adwokackiego.

Wreszcie, co już sygnalizowałem wcześniej, niezbędna jest stała troska o zachowanie pełnej i dobrze rozumianej niezależności adwokatury, jako gwaranta ochrony praw i wolności. Kwestię tę unaocznił wywołany w latach 2016-2023 kryzys instytucjonalny (skrajne upolitycznienie Trybunału Konstytucyjnego, faktyczne sprowadzenie jego roli do narzędzia w rękach partii rządzącej, niekonstytucyjna, tak ze względu na sposób wyboru części sędziowskiej, jak i sposób funkcjonowania Krajowa Rada Sądownictwa, drastycznie ograniczenie samorządu sędziowskiego, wprowadzenie polityki do wielu dziedzin życia, także prawniczego), który tak dalece zdemolował szeroko pojęty wymiar sprawiedliwości, że niezbędna była walka o zachowanie niezawisłości sędziów i niezależności sądów, w którą to walkę czynnie włączyli się adwokaci. Pomimo powolnej odbudowy demokratycznego charakteru organów wymiaru sprawiedliwości (np. Krajowej Rady Sądownictwa) nadal wiele jest do zrobienia i samorząd adwokacki, który przecież ma tak duże tradycje w walce o prawa człowieka i przestrzeganie zasad demokratycznego państwa prawa, winien proces ten wspierać. 

Na koniec pozwolę sobie z okazji Jubileuszu 75-lecia Szczecińskiej Izby Adwokackiej złożyć wszystkim adwokatom i pracownikom serdeczne gratulacje oraz życzyć dalszego tak wspaniałego zaangażowania, sukcesów oraz realizacji planowanych celów. Liczę też na integrację środowisk prawniczych (abyśmy mogli bez obawy o zarzut braku bezstronności razem pójść po sprawie na kawę, a może i coś jeszcze).


Arkadiusz Windak, Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie:

Adwokaci kojarzą mi się z tą grupą społeczną i zawodową, która emanuje niezależnością. Pomimo trudnego okresu PRL, w którym adwokatura miała mocno ograniczoną autonomię, wielu adwokatów również wtedy uosabiało wolność osobistą i wartości moralne, czego przykładem było m.in. podejmowanie się obrony opozycjonistów. Tak postrzegam również obecnych członków Palestry. 

Niezależnie od światopoglądu adwokaci mogą podążać wybraną ścieżką kariery zawodowej oraz wyrażać swoje zdanie we wszystkich istotnych sprawach życia społecznego. Czynią to stając w obronie niezależności wymiaru sprawiedliwości, prezentując jakże ważny głos w debacie publicznej oraz osiągając eksponowane stanowiska ministrów, sędziów Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego, czy Rzecznika Praw Obywatelskich. W każdej z tych form aktywności adwokaci realnie wpływają na kształtowanie określonych standardów i rzeczywistości prawnej.

Żywię przekonanie, że adwokaci dalej będą potrafili chronić wartości samorządu adwokackiego, w tym jego niezależność i autonomię, kształtując pozytywny wizerunek adwokata jako osoby wykonującej zawód zaufania publicznego. Niewątpliwie problemy, które dotknęły wiele instytucji państwa, znacząco podnoszą poziom trudności w świadczeniu pomocy prawnej, m.in. wskutek nieprzewidywalności działań i rozstrzygnięć organów państwa wynikających z braku należytego poszanowania prawa oraz głosu autorytetów. 

O obecnej sile adwokatury stanowią jednak jej członkowie. Doskonale wykształceni, o odpowiedniej postawie etycznej, moralnej, wysokiej kulturze i empatii. Te cechy dają nadzieję również na przyszłą, silną pozycję instytucjonalną samorządu adwokackiego.

W obliczu utrzymującego się zainteresowania studiami prawniczymi, szczególnie istotny wydaje się właściwy dobór oraz kształcenie przyszłego pokolenia prawników. Część z nich na pewno zwiększy grono adwokatów. Ważne jest, aby wnieśli oni nową energię, perspektywę i kompetencje, niezbędne do transformacji palestry w dynamicznie zmieniającym się świecie. A świat ten wraz z jego rozwijającymi się technologiami oferuje niebezpieczne drogi na skróty. Dlatego tak ważne jest budowanie etosu pracy – kształtowania i utrwalania głęboko zakorzenionego systemu wartości, norm moralnych oraz uczciwości, również wobec wykonywanych obowiązków zawodowych. Wiąże się z tym m.in. potrzeba weryfikacji informacji istniejących w przestrzeni publicznej lub przygotowywanych przez inteligentne algorytmy. 

Widząc zaangażowanie adwokatów Szczecińskiej Izby Adwokackiej w życie publiczne, ich wiedzę i umiejętności, pracę w tworzenie wysokiej kultury organizacyjnej, a także realizację wspólnych projektów z Wydziałem Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego, różne akcje edukacyjne młodzieży jestem pewien, że adwokatura będzie w stanie stać na straży zarówno swojej niezależności jak i szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości. Tego serdecznie życzę członkom Szczecińskiej Izby Adwokackiej z okazji wspaniałego jubileuszu.


Piotr Sydor, Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Szczecinie:

Jubileusz 75-lecia Szczecińskiej Izby Adwokackiej to wyjątkowe święto nie tylko dla samych Adwokatów, ale dla całego środowiska prawniczego naszego regionu. Trzy ćwierci wieku historii Izby stanowią niezwykłą opowieść o odwadze, obronie praw człowieka i budowaniu fundamentów praworządności. Jako Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Szczecinie, w imieniu własnym i całego samorządu radcowskiego, składam Szczecińskiej Adwokaturze najszczersze gratulacje. Ten piękny jubileusz przypada jednak na czas szczególny – moment skumulowanych kryzysów instytucjonalnych, niepewności ustrojowej oraz gwałtownej rewolucji technologicznej. Tym ważniejsze staje się pytanie, jak w tej dynamicznej rzeczywistości zachować niezależność Palestry, budując jednocześnie żywy dialog ze wszystkimi filarami wymiaru sprawiedliwości i nauką.

Bezkompromisowa niezależność samorządu adwokackiego nie jest przywilejem samych adwokatów, lecz bezwzględną gwarancją ochrony praw i wolności każdego człowieka. Adwokat nie może być skrępowany naciskami politycznymi, ekonomicznymi czy systemowymi. W czasach instytucjonalnej chwiejności to właśnie bezkompromisowa postawa Adwokatury sprowadza ją do roli kluczowej ostoi konstytucyjnych standardów. Niezależność ta wymaga jednak nieustannej dbałości o tajemnicę adwokacką, autonomię pionu dyscyplinarnego oraz niezłomnej obrony wolności słowa w wykonywaniu zawodu. Samorząd radcowski w pełni te wartości podziela, widząc w silnej i niezależnej Adwokaturze swojego naturalnego sojusznika.

Sama niezależność, pozbawiona zdolności do dialogu, groziłaby jednak izolacją. Budowa sprawnie działającego wymiaru sprawiedliwości wymaga otwarcia i współdziałania ze środowiskiem naukowym, aby głos praktyków kształtował dojrzałą legislację opartą na rzetelnej wiedzy. W relacjach z sędziami i prokuratorami, mimo odmiennych ról procesowych, kluczowy jest merytoryczny dialog i wzajemny szacunek. Radcowie prawni z wielkim uznaniem obserwują gotowość Adwokatury do budowania tych mostów, sami chętnie włączając się w inicjatywy służące sprawności procedur i dobru wymiaru sprawiedliwości.

Cyfryzacja, e-doręczenia czy sztuczna inteligencja stawiają przed adwokaturą nowe zadania. Technologia ma służyć przyspieszeniu postępowań, ale nie może przesłonić człowieka. Kluczowe jest zachowanie humanistycznego wymiaru prawa: żaden algorytm nie zastąpi wiedzy, etyki, wrażliwości i procesowej odwagi adwokata w sali sądowej.

Historia Szczecińskiej Izby Adwokackiej dowodzi, że samorząd ten najsilniejszy jest wtedy, gdy łączy wierność pryncypiom z otwartością na przyszłość. Braterskie wsparcie i wspólnota celów naszych samorządów stanowią dodatkową gwarancję, że wyzwaniom współczesności stawimy czoła godnie. Życzę Szczecińskiej Adwokaturze, aby kolejne lata były pasmem sukcesów w służbie prawu i obywatelom.


Jadwiga Kułakowska-Gorczyńska, Prokurator Regionalny w Szczecinie:

Każdy jubileusz, a na pewno tak doniosły jak 75-lecie Szczecińskiej Izby Adwokackiej skłania do refleksji nad przeszłością oraz przyszłością tej korporacji zawodowej i jest okazją dla wyrażenia uznania dla roli tego samorządu. Jako prokurator, pracujący przez wiele lat na pierwszej linii, miałam okazję obserwować i nadal obserwuję szczecińskich adwokatów starszego i młodszego pokolenia, podczas prowadzonych osobiście postępowań przygotowawczych, a następnie jako uczestników procesów sądowych. Obserwuję, jak zmienia się to środowisko na przestrzeni wielu lat oraz jakie standardy towarzyszą wykonywaniu tego zawodu. Obserwuję, jak niezależność adwokata, która jest warunkiem koniecznym skutecznej ochrony praw i wolności obywatelskich, wpływa na rzetelność i jakość toczącego się postępowania. 

Z perspektywy prokuratora niezależność adwokacka nie może stanowić tylko konfrontacyjnego zderzania dwóch reprezentujących, zazwyczaj przeciwstawne interesy, uczestników szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości. Prokurator chce widzieć w adwokacie – obrońcy, czy pełnomocniku równorzędnego odpowiedzialnego uczestnika procesu. Niech o niezależności obrońcy stanowi siła argumentu będącego orężem merytorycznego sporu na sali sądowej. Niech niezależność nie będzie narzędziem do utrudniania procesu karnego i osobistego ataku na prokuratora nierzadko wykraczającego poza salę sądową, ale oznacza dążenie do osiągniecia najwyższych standardów i służy wnikliwej i drobiazgowej weryfikacji materiału dowodowego. Niech będzie to współpraca oparta na wzajemnym poszanowaniu kompetencji w zakresie przyznanych ustawowo prokuratorowi i adwokatowi ról procesowych. 

Niezależność adwokata to także wolność do swobodnego wyrażania poglądów i formułowania ocen. Z perspektywy prokuratora niech i w tym aspekcie będzie to głos oparty o merytoryczne argumenty prawne.

Wprowadzenie nowoczesnych rozwiązań technologicznych przyczynia się do usprawnienia funkcjonowania instytucji wymiaru sprawiedliwości. Cyfryzacja, która wkroczyła do sądów i prokuratur, przyspiesza obieg dokumentów, wpływa pozytywnie na tempo rozpoznawania spraw. Korzystanie z nowych narzędzi, takich jak sztuczna inteligencja, stawia jednak przed całym środowiskiem prawniczym, nie tylko adwokatami, nowe wyzwania i wymaga wypracowania standardów wykorzystywania tych rozwiązań w praktyce. Stosowanie algorytmów, które powstają w oderwaniu od realiów konkretnej sprawy niesie za sobą ryzyko uraty z pola widzenia rzeczywistego problemu, będącego przedmiotem postępowania. Nic bowiem nie zastąpi osobistej, krytycznej analizy całości materiału dowodowego przez doświadczanego prawnika. Nieodpowiedzialne korzystanie z tego narzędzia niesie ze sobą ryzyko naruszenia tajemnic prawnie chronionych: tajemnicy śledztwa, tajemnicy adwokackiej, dóbr uczestników postępowania. W tej sytuacji oczywiste jest, wobec postępującego rozwoju tej technologii i jej coraz szerszego wykorzystywania, że konieczne jest wprowadzenie takich rozwiązań, które pozwolą na bezpieczne korzystanie z tego osiągnięcia nauki. 

Na koniec jeszcze jedna refleksja o charakterze ogólnym, dotycząca całego środowiska prawniczego, wszystkich osób pracujących na rzecz wymiaru sprawiedliwości. Pamiętajmy, że za aktami każdej sprawy kryje się człowiek, jakaś tragedia ludzka, jakiś ogromny problem. Osoby, których ten problem dotyka, oczekują od swoich pełnomocników i obrońców, a także prokuratorów pełnego zaangażowania w wyjaśnienie sprawy, która być może jest dla nich najważniejszą sprawą w życiu. Niech obecna sytuacja w wymiarze sprawiedliwości nie przesłania nam zasadniczego celu, któremu podporządkowana jest praca adwokata i prokuratora, jakim jest stanie na straży praworządności oraz ochrona obywatela. 

Z okazji 75-lecia Szczecińskiej Izby Adwokackiej składam wszystkim adwokatom, osobom, które czynnie wykonują swój zawód oraz tym, którzy odpoczywają już na zasłużonej emeryturze, a także wszystkim pracownikom Szczecińskiej Izby Adwokackiej najserdeczniejsze gratulacje. Życzę wszystkim, aby ta przyszłość, która zmienia się na naszych oczach, była wspaniała. Życzę wszystkim, którzy czynnie wykonują swoją profesję, niesłabnącej pasji w realizacji celów zawodowych, wytrwałości i dalszych sukcesów. Życzę wszystkim zdrowia i pomyślności w życiu osobistym.


Maria Olszewska, Prezes Rady Izby Notarialnej w Szczecinie / współpraca: Wiceprezes Rady Izby Notarialnej w Szczecinie Barbara Wolska:

Jubileusz 75-lecia Szczecińskiej Izby Adwokackiej jest okazją do spojrzenia w przeszłość, ale również do postawienia pytania o przyszłość zawodów prawniczych. Adwokaturę i notariat można nazwać rodzeństwem w rodzinie zawodów prawniczych. Łączą je wspólne korzenie, historyczne doświadczenia oraz służba prawu i człowiekowi. W niektórych systemach prawnych związek ten pozostaje widoczny także współcześnie. Przykładem są Niemcy, gdzie funkcjonuje instytucja Anwaltsnotar, łącząca wykonywanie zawodu adwokata i notariusza.

W Polsce drogi tego prawniczego rodzeństwa stopniowo się rozchodziły. Po odzyskaniu niepodległości jednym z wyzwań odrodzonego państwa było przezwyciężenie różnic wynikających z ustawodawstw państw zaborczych i stworzenie jednolitego porządku prawnego. Dotyczyło to również notariatu i zakresu tak zwanego przymusu notarialnego. Wejście w życie 1 stycznia 1934 r. Prawa o notariacie z 27 października 1933 r. stało się ważnym etapem tego procesu, ujednolicając ustrój notariatu oraz zasady dotyczące formy notarialnej w obrocie nieruchomościami. Adwokatura i notariat podążyły własnymi drogami, zachowując odrębność właściwą powierzonym im funkcjom.

Rozdzielenie dróg nie oznaczało jednak zerwania więzi. Odrębność obu zawodów pozwoliła każdemu z nich wykształcić własną tożsamość, standardy i szczególną rolę w systemie ochrony prawnej. Ich codzienne spotkanie pokazuje zarazem, że niezależność nie musi oznaczać dystansu. To właśnie z tych wartości wyrasta prestiż zawodu prawniczego. Wolne zawody i zawody zaufania publicznego opierają się na szczególnych kwalifikacjach, osobistym charakterze wykonywania powierzonych czynności, tajemnicy zawodowej oraz samorządności. Prestiż nie jest zatem konsekwencją samego tytułu ani przynależności do korporacji zawodowej i nie jest dany raz na zawsze. Każde pokolenie prawników buduje go od nowa poprzez wiedzę, jakość pracy i wierność standardom etycznym.

Naturalną konsekwencją tych wartości jest niezależność zawodowa. Stanowi ona nie cel sam w sobie, lecz gwarancję rzetelnego wykonywania zawodu i ochrony interesów osób korzystających z pomocy prawnej. Dlatego niezależności adwokatury nie należy przeciwstawiać współpracy. Przeciwnie, tylko silne i świadome swojej roli samorządy mogą prowadzić rzeczywiście partnerski dialog z sądami, prokuraturą, innymi zawodami prawniczymi i nauką prawa. Odmienność ról pozwala patrzeć na ten sam problem z różnych perspektyw, lecz wspólnym punktem pozostają ochrona praw jednostki, autorytet prawa i sprawne funkcjonowanie instytucji państwa

Współczesność stawia przed adwokaturą wyzwania innego rodzaju. Warto jednak pamiętać, że obecna rewolucja technologiczna nie jest pierwszą, z którą przyszło jej się mierzyć. Wprowadzanie elektronicznej komunikacji z sądami, e-protokołu, Portalu Informacyjnego czy elektronicznego obiegu dokumentów także wymagało zmiany utrwalonych sposobów pracy i przystosowania się do nowych rozwiązań. Informatyzacja postępowania miała usprawnić pracę sądów, przyspieszyć obieg informacji, ograniczyć koszty i ułatwić dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Z perspektywy czasu widać, że adwokatura potrafiła nie tylko dostosować się do tych zmian, lecz uczynić nowe rozwiązania częścią codziennego warsztatu pracy.

Doświadczenie to pozwala z większym spokojem patrzeć na kolejną zmianę, jaką jest rozwój sztucznej inteligencji. Nie musi być ona postrzegana wyłącznie jako zagrożenie dla tradycyjnego modelu wykonywania zawodu. Może wspierać analizę, ułatwiać dostęp do informacji i przejmować część czynności powtarzalnych. Technologia sama w sobie nie przesądza jednak o jakości ani bezpieczeństwie jej wykorzystania. Ostatecznie pozostaje narzędziem w rękach człowieka. Dlatego jej wykorzystanie wymaga odpowiednich regulacji, nowych kompetencji, rozwagi i świadomości granic jej zastosowania.

Wraz z rozwojem technologii i sztucznej inteligencji coraz większego znaczenia nabiera jednak to, czego technologia sama nie jest w stanie zagwarantować: dochowanie tajemnicy oraz osobista relacja z człowiekiem. Nieprzypadkowo adwokat i notariusz należą do zawodów zaufania publicznego.

Historia uczy, że zmieniają się ustroje, przepisy, modele organizacyjne i narzędzia pracy. Niezmienna pozostaje natomiast potrzeba powierzenia swoich praw i interesów człowiekowi, od którego oczekujemy wiedzy, niezależności i odpowiedzialności. Być może właśnie umiejętność zachowania tych wartości przy jednoczesnej otwartości na rozwój, nowe technologie i partnerski dialog jest najlepszą odpowiedzią na pytanie o przyszłość adwokatury. Choć drogi prawniczego rodzeństwa prowadzą dziś w różnych kierunkach, łączy je wartość, od której zaczęliśmy i do której warto powrócić u progu cyfrowej przyszłości: zaufanie.

Z okazji 75-lecia Szczecińskiej Izby Adwokackiej Prezes Rady Izby Notarialnej w Szczecinie Maria Olszewska wraz z członkami Rady składa Koleżankom i Kolegom Adwokatom najserdeczniejsze gratulacje oraz życzenia, aby Szczecińska Izba Adwokacka nadal pozostawała silnym i niezależnym samorządem, otwartym na rozwój i będącym przestrzenią współpracy pomiędzy zawodami prawniczymi, wymiarem sprawiedliwości, nauką i społeczeństwem.


Anna Zielińska, Przewodnicząca Rady Izby Komorniczej w Szczecinie:

Jubileusz 75-lecia Szczecińskiej Izby Adwokackiej to doskonały moment na refleksję nad ewolucją samorządu adwokackiego. Patrząc na przeszłość i przyszłość wymiaru sprawiedliwości: jak w obliczu współczesnych kryzysów instytucjonalnych i technologicznych zachować niezależność adwokatury, nie tracąc przy tym zdolności do budowania silnego, współpracującego dialogu ze wszystkimi pionami wymiaru sprawiedliwości i nauki?

75. rocznica powstania szczecińskiego samorządu adwokackiego to idealny moment na wspomnienia i na kilka spojrzeń w przeszłość. To jednak także znakomita okazja do refleksji nad wyzwaniami współczesności. Jak utrzymywać zaufanie społeczne w świecie sprzyjającym upadkowi autorytetów i deprecjonującym rolę intelektu? Jak w dobie silnej konkurencji na rynku usług prawniczych nie zapomnieć o solidnych fundamentach zbudowanych przez pokolenia adwokatów na uniwersalnych zasadach etyki? Wreszcie: czy w świecie, w którym sztuczna inteligencja odgrywa coraz większą rolę, znajdzie się jeszcze miejsce dla człowieka z krwi i kości, z dumą noszącego togę, będącą ukoronowaniem wielu lat nauki i pracy?

Przypuszczam, że podobne obawy i refleksje towarzyszą nie tylko adwokatom, ale są wspólne dla wielu przedstawicieli wszystkich środowisk prawniczych: sędziów, radców prawnych, notariuszy i komorników. Nie tylko tym, którzy dopiero próbują swoich sił w nowej zawodowej roli, ale i tym, którzy od lat obserwują jak dynamicznie zmienia się rzeczywistość wokół nich. 

Być może nie będę oryginalna, stwierdzając, że kluczem do zachowania naszej tożsamości jest uznanie dla uniwersalnych wartości i solidne podstawy w postaci rzetelnego, wszechstronnego wykształcenia. Jakże istotna jest dbałość o wysoki poziom kształcenia przyszłych prawników, widoczna choćby na rodzimym wydziale prawa, a w dalszym etapie – wysokie standardy kształcenia młodych adeptów zawodu, które zapewniają szkolenia aplikacyjne. 

Dopiero na tych fundamentach możemy budować to – co w mojej ocenie najważniejsze w samorządzie prawniczym – solidarność zawodową, niezłomność charakteru, otwartość na dialog. Dopiero te wartości dadzą siłę, aby nie ulegać populizmowi i dbać o niezależność. Od kogo, jak nie od przedstawicieli zawodów zaufania publicznego, możemy bowiem oczekiwać stania na straży tych wartości. To na nas spoczywa odpowiedzialność, aby nie oddać sztucznej inteligencji tych działań, które wymagają empatii i wrażliwości, aby nie pozwolić na zastąpienie ludzkiego intelektu.

Kończąc, życzę Koleżankom i Kolegom – szczecińskim Adwokatkom i Adwokatom – odwagi w podejmowaniu decyzji, ale przede wszystkim, co współcześnie może stanowić niebagatelne wyzwanie: odwagi w zachowaniu zasad etyki. Szczecińskiej Okręgowej Radzie Adwokackiej życzę kolejnych dekad imponującego rozwijania samorządności i solidarności, a także dalszego tworzenia wielu przestrzeni do współpracy między naszymi środowiskami. 

O autorze

W działach: In Gremio 185

Przewijanie do góry