Z okazji X Dnia Edukacji Prawnej, przypadającego w dniu 15 marca 2026 r. Sąd Rejonowy w Koszalinie oraz Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia” Oddział Zachodniopomorski zorganizowały konkursy dla uczniów koszalińskich szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Partnerem medialnym konkursów był magazyn „In Gremio” oraz Polskie Radio Koszalin. Ponadto, konkursy zostały objęte patronatem Fundacji Edukacji Prawnej „Iustitia”.
Celem konkursów było zainteresowanie dzieci i młodzieży zarówno sądem, jak i prawem. Chcemy, aby młode pokolenie było świadome swoich praw już od najmłodszych lat. Aby rozumiało, że sąd jest potrzebny, a przestrzeganie prawa ważne. Mamy nadzieję, że biorąc udział w wydarzeniach z okazji Dnia Edukacji Prawnej, w tym tego typu konkursach, uczniowie zaczną postrzegać sąd jako przystępne miejsce, w którym można dochodzić swoich praw. Wierzymy, że kontakt z sędziami i sądem w takiej sytuacji spowoduje, że w przypadku konieczności udziału w rozprawie czy przesłuchaniu, stres będzie łatwiejszy do opanowania.
Tematyka konkursów w II edycji dotyczyła sądownictwa. W pierwszym konkursie zadaniem uczniów było napisanie artykułu prasowego na jeden z trzech tematów: Dlaczego sąd jest potrzebny? Czy jest potrzebny trójpodział władzy? Dlaczego sąd powinien być niezależny?
Konkurs literacki był przeznaczony dla uczniów klas VII i VIII szkół podstawowych oraz uczniów szkół ponadpodstawowych z Koszalina i terenu powiatu koszalińskiego. Uczestnicy konkursu mogli nadać artykułowi prasowemu własny tytuł.
Natomiast w konkursie plastycznym uczestnicy mogli przygotować dowolną techniką pracę na jeden z dwóch tematów: Do czego potrzebny jest sąd? Sędzia okiem dziecka. Uczestnikami tego konkursu byli uczniowie klas I-VI szkół podstawowych z Koszalina i terenu powiatu koszalińskiego.
Jury w składzie: sędzia Marta Knotz, sędzia Katarzyna Orłowska-Mikołajczak, sędzia Agnieszka Mroczek, miało bardzo trudne zadanie, ponieważ wszystkie prace były ciekawe i bardzo przemyślane. Każda z nich świadczyła o tym, że uczniowie mają świadomość tego, że zarówno sądy, jak i prawo są potrzebne. Ostatecznie po długich obradach jury wyłoniło następujących laureatów:
Pierwsze miejsce w konkursie plastycznym zdobyła Oliwia Ziółkowska ze Szkoły Podstawowej nr 13 w Koszalinie za rysunek na temat „Sędzia okiem dziecka”. Po gali rozdania nagród uczennica powiedziała przed kamerą, że utożsamia osobę sędziego z boginią sprawiedliwości – Temidą.
Drugie miejsce w konkursie plastycznym zajęła Maja Czupryniak ze Szkoły Podstawowej w Dąbrowie za rysunek pt. „Sędzia sprawiedliwy”, przedstawiający sędziego jako anioła.
Trzecie miejsce w konkursie plastycznym przyznano Mai Walkowiak ze Szkoły Podstawowej nr 9 w Koszalinie za rysunek na temat „Sędzia okiem dziecka”.
Natomiast w konkursie na artykuł prasowy jury przyznało następujące nagrody:
Pierwsze miejsce – Jan Zarzycki, uczeń II Liceum Ogólnokształcącego im. Władysława Broniewskiego w Koszalinie za artykuł pt. „Władza jedna w częściach trzech”.
Drugie miejsce – Jakub Korzeniowski ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Koszalinie za artykuł na temat „Dlaczego sąd powinien być niezależny”.
Trzecie miejsce – Maria Malatyńska również ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Koszalinie za artykuł na temat „Czy Sąd jest potrzebny?”.
Nagrody w postaci młotków sędziowskich oraz książek, jak również upominki w obu konkursach ufundowało Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia” Oddział Zachodniopomorski. Uroczyste ich wręczenie odbyło się w dniu 20 marca 2026 r. w Studiu Nagraniowo – Koncertowym im. Czesława Niemena Polskiego Radia Koszalin, które również przygotowało upominki dla wszystkich uczestników. Nagrody główne laureaci otrzymali z rąk: Krzysztofa Kretkowskiego z Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, Prezeski FEPI Katarzyny Orłowskiej – Mikołajczak, Prezes Sądu Rejonowego w Koszalinie Marty Knotz, redaktorki z Polskiego Radia Koszalin Katarzyny Kużel, Prezesa Zachodniopomorskiego Oddziału SSP „Iustitia” Ryszarda Rutkowskiego oraz Redaktora naczelnego Polskiego Radia Koszalin Cezarego Szewczyka.
Galę rozdania nagród uświetniły występy wychowanków i wychowawców z koszalińskich świetlic Towarzystwa Przyjaciół Dzieci.
W czasie gali, jak również po jej zakończeniu, uczestnicy – bez względu na wiek – poważnie wyrażali swoje zdanie na temat prawa. Jeden z laureatów powiedział, że interesuje się prawem, gdyby go nie było, panowałaby samowolka i chaos. Inna uczestniczka wyjaśniła, że osobę sędziego utożsamia z Temidą i taką pracę plastyczną przygotowała. Ciekawe było to, że prawie wszystkie prace plastyczne przedstawiały sędziego jako pozytywną postać, również taką, która pomaga. Dodatkowo część prac przedstawiała sąd jako miejsce, w którym uczestnicy posiedzenia się godzą albo sprawiedliwość zwycięża. To jest moja interpretacja prac plastycznych, do której wyrażenia publicznie ośmieliła mnie jedna z laureatek, mówiąc każdy ma prawo do własnej interpretacji.
Zarówno prace pisemne, jak i plastyczne świadczą o tym, że temat sądownictwa nie jest młodemu pokoleniu obcy, że wierzą w sprawiedliwe sądy. Nie pozostaje nam nic innego jak dbałość o to, by ich nie zawieść.
Władza jedna w częściach trzech
Każdy z nas mógłby wymienić chociaż parę wynalazków epoki oświecenia. Dla architekta godny podkreślenia będzie styl klasycystyczny, meloman niewątpliwie wspomni za Mozartem. Ale gdy dochodzimy do dorobku intelektów ówczesnych myślicieli przypominamy sobie ważną ideę – trójpodział władzy. Czy po ponad dwustu latach nadal jest nam potrzebny?
Należy zacząć od autorów naszego wynalazku. John Locke i Monteskiusz żyli w Europie, w której dominował absolutyzm. Jego wad i zalet doświadczał przede wszystkim drugi z panów. Przecież to właśnie w jego ojczyźnie, 34 lata po jego śmierci, wybuchła wielka rewolucja, której przedstawiciele, w Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela, będą starali się wdrożyć trójpodział władzy. Niestety wiemy, że sytuacja polityczna w ówczesnym państwie francuskim nie podtrzymywała równości, ale w roli władców stawiała nowych ludzi. Dziś nie wyobrażamy sobie państwa bez trójpodziału władzy. Nasz kraj, zainspirowany zachodnimi standardami, również stosuje się do tej zasady, uwieczniając ją w obecnej Konstytucji. Artykuł dziesiąty mówi wprost: Ustrój[…] opiera się na i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej. Ten zapis ma sprawiać, że ani Prezydent, ani Rada Ministrów, ani Parlament, ani sądy i trybunały nie będą miały takiej możliwości, aby samemu sprawować władzę w kraju. Dla polityków despotycznie poszukujących władzy, przejęcie wszystkich tych instytucji jest nie lada celem. W naszym systemie politycznym granica między legislatywą a egzekutywą często się zaciera. Można by było pomyśleć, że podzielenie władzy na trzy części, w obecnych realiach politycznych, jest bezcelowe. Na przykład państwa, w którym nie przejęto się zbytnio władzą parlamentu, można podać Szwajcarię. To bogate i rozwinięte państwo nie przypomina nam dyktatury, w której despotyczny parlament ogranicza wolność obywateli. Ale w naszym kraju trójpodział władzy chroni przede wszystkim władzę sądowniczą. Znamy przecież wiele przypadków, w której zasady niezależności i niezawisłości sędziowskiej były zagrożone przez działania dwóch innych władz. A w końcu to właśnie na odrębności władzy sądowniczej powinno przeciętnemu obywatelowi najbardziej zależeć. Będąc stroną w sprawie, nikt z nas nie powinien obawiać się tego, czy sąd wyda wyrok pod naciskiem przedstawicieli parlamentu lub rządu. Każdy z nas, w demokratycznym państwie, niezależnie od swoich poglądów, powinien mieć prawo do sprawiedliwego wyroku.
Jan Zarzycki
uczeń II Liceum Ogólnokształcącego im. Władysława Broniewskiego w Koszalinie
Dlaczego sąd powinien być niezależny
W każdym państwie bardzo ważne jest to, żeby prawo było przestrzegane i żeby ludzie byli traktowani sprawiedliwie. Jedną z instytucji, która o to dba, jest sąd. Jednak żeby sąd mógł dobrze wykonywać swoją pracę, musi być niezależny. Oznacza to, że nikt nie powinien wpływać na decyzje sędziów.
Moim zdaniem sąd powinien być niezależny, bo tylko wtedy może naprawdę sprawiedliwie oceniać ludzi. Jeśli sędzia słuchałby polityków albo bogatych osób, zwykły człowiek nie miałby żadnych szans. Sąd powinien patrzeć na fakty i dowody, a nie na to, kto ma władzę, znajomości czy pieniądze. W przeciwnym razie ktoś niewinny mógłby zostać ukarany, a ktoś winny uniknąć odpowiedzialności.
Niezależny sąd jest potrzebny także wtedy, gdy ktoś czuje się skrzywdzony przez państwo albo inną osobę. To miejsce, gdzie każdy powinien mieć równe prawa i zostać wysłuchany. Gdyby sąd nie był niezależny, ludzie mogliby się bać dochodzić sprawiedliwości, bo wyrok mógłby być ustalony wcześniej.
O tym, jak ważne są uczciwe instytucje i rządy prawa, mówił też Barack Obama: „We’re not afraid of an independent judiciary, because no one is above the law”. Oznacza to, że niezależne sądy są potrzebne, bo nikt nie stoi ponad prawem i każdy powinien być traktowany równo.
Myślę, że niezależny sąd sprawia również, że ludzie bardziej ufają państwu. Kiedy wiemy, że wszyscy są traktowani równo, łatwiej jest przestrzegać zasad. Bez tego pojawia się chaos i poczucie niesprawiedliwości.
Dlatego uważam, że niezależność sądów jest potrzebna wszystkim ludziom. Dzięki temu mogą czuć się bezpiecznie i mieć pewność, że ktoś oceni ich sprawę uczciwie, a nie według czyjegoś interesu.
Jakub Korzeniowski
uczeń Szkoły Podstawowej nr 1 w Koszalinie
Czy Sąd jest potrzebny?
Sąd jest potrzebny ponieważ rozstrzyga spory i dba o przestrzeganie prawa. Dzięki jego działalności, w społeczeństwie może panować sprawiedliwość. Bez takiego podmiotu trudno byłoby skazywać winnych oraz wskazywać niewinnych.
Po pierwsze, sąd rozstrzyga konflikty między ludźmi. Często zdarzają się sytuacje, w których dwie strony mają zupełnie odmienne zdanie. Dotyczy to spraw związanych z pieniędzmi czy opieką nad dziećmi. W takich przypadkach sąd bada dowody, wysłuchuje obu stron i podejmuje decyzje zgodnie z obowiązującym prawem.
Z perspektywy rodzica sąd jest potrzebny. Wśród rodzin zdarzają się sytuacje, w których rodzice nie potrafią dojść do porozumienia, dlatego też potrzebna jest bezstronna instytucja, która badając daną sytuację, doprowadzi do porozumienia stron postępowania. Prawo polskie nakazuje by, sąd wypełniał swoją role i podejmował decyzję sprawieliwie po przeanalizowaniu zeznań i dowodów.
Z perspektywy obywatela sąd daje możliwość obrony jego praw. Każdy ma prawo przedstawić swoje argumenty i zostać wysłuchanym. Jednakże prawo, które mamy w Polsce jest niedopracowane i drobne przewinienia często są traktowane z najwyższą rangą oraz nagłaśniane jako zagrażające społeczeństwu, a większe, takie jak morderstwo lub jazda pod wpływem alkoholu, zostaje umożona, gdy znajdziemy luki w prawie.
Podsumowując, sąd jest niezbędny, ponieważ umożliwia obywatelom dochodzenie swoich praw, chroni słabszych i pomaga rozwiązywać konflikty w sposób sprawiedliwy, lecz prawo powinno być dopracowane w sposób globalny, by luki w jednym zapisie nie skutkowały uniewinnieniem sprawcy. Dlatego też osoba zajmujące stanowisko sędziego powinna kierować się zdrowym rozsądkiem oraz precyzją w badaniu dowodów.
Maria Malatyńska
uczennica Szkoły Podstawowej nr 1 w Koszalinie
O autorze
Agnieszka Mroczek
sędzia SR w Koszalinie
W działach: In Gremio 183